Το ΕΕΣ δημοσιεύει την ειδική έκθεση αριθ. 11/2011 με τίτλο «Εξασφαλίζουν ο σχεδιασμός και η διαχείριση του καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων την αποτελεσματικότητά του;»

Σκοπός του καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων (ΓΕ) είναι η προστασία των ονομασιών προϊόντων που καταχωρίζονται ως προστατευόμενη ονομασία προέλευσης ή προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη, των οποίων η συνολική αξία χονδρικού εμπορίου εκτιμάται σε 15 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Επίσης, το καθεστώς μπορεί να προσφέρει οικονομικές ευκαιρίες σε γεωργούς και παραγωγούς τροφίμων και να έχει θετικό αντίκτυπο στην αγροτική οικονομία των περιφερειών της ΕΕ, καθώς και να προσφέρει ώθηση για τη διαφύλαξη του τοπικού πολιτισμού και της τοπικής παράδοσης, όπως και να παρέχει στους καταναλωτές την ευκαιρία να είναι πληρέστερα ενημερωμένοι για την προέλευση των προϊόντων που καταναλώνουν.

Με τον έλεγχο επιδόσεων που διενήργησε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) αξιολογήθηκε κατά πόσον η διαχείριση του καθεστώτος ΓΕ από την Επιτροπή εξασφαλίζει την αποτελεσματικότητά του ως προς την επίτευξη των στόχων του. Χρησιμοποιήθηκαν τρία κριτήρια για τον έλεγχο, ήτοι η αξιοπιστία του συστήματος ελέγχου που θεσπίστηκε, η ελκυστικότητα του καθεστώτος για τους δυνητικούς αιτούντες και ο βαθμός ενημέρωσης των καταναλωτών για το καθεστώς.

Ο έλεγχος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, συνολικά, απαιτούνται διευκρινίσεις σχετικά με ορισμένα ζητήματα που αφορούν το σύστημα ελέγχου για το καθεστώς ΓΕ και ότι δεν υπάρχει σαφής στρατηγική προώθησης του καθεστώτος και ενημέρωσης σχετικά με αυτό ούτε για τους παραγωγούς ούτε για τους καταναλωτές:

• οι νομοθετικές διατάξεις δεν θεσπίζουν ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με τους ελέγχους εξακρίβωσης της συμμόρφωσης των προϊόντων με τις προδιαγραφές τους οποίους διενεργούν τα κράτη μέλη·

• ο Κανονισμός δεν ορίζει σαφώς την υποχρέωση των κρατών μελών να διενεργούν ελέγχους εξακρίβωσης προκειμένου να αποτρέπουν και να εντοπίζουν μη επιτρεπόμενες πρακτικές·

• ως αποτέλεσμα, οι περισσότερες από τις ελεγχθείσες εθνικές αρχές δεν διενεργούν τακτικούς ελέγχους εξακρίβωσης για τον εντοπισμό και την πάταξη τέτοιων πρακτικών·

• η Επιτροπή δεν παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του καθεστώτος ΓΕ στα κράτη μέλη και δεν έχουν διενεργηθεί επί του παρόντος έλεγχοι σχετικά με το καθεστώς ΓΕ·

• οι δυνητικοί αιτούντες συχνά δεν είναι ενημερωμένοι για το καθεστώς ή αποθαρρύνονται από τις χρονοβόρες διαδικασίες αίτησης·

• ο βαθμός αναγνώρισης του καθεστώτος και των συμβόλων του από τους καταναλωτές είναι ιδιαιτέρως χαμηλός.

Το ΕΕΣ διατυπώνει σειρά συστάσεων για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του καθεστώτος ΓΕ. Η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με τους ελέγχους εξακρίβωσης της συμμόρφωσης των προϊόντων με τις προδιαγραφές και σαφείς κανόνες για ένα σύστημα τακτικών ελέγχων με στόχο τον εντοπισμό και την πάταξη μη επιτρεπόμενων πρακτικών. Επίσης, η Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει σαφή στρατηγική ενημέρωσης δυνητικών αιτούντων και καταναλωτών σχετικά με το καθεστώς ΓΕ, καθώς και αναζήτησης αποτελεσματικότερων μέσων για την προώθησή του.