Βρυξέλλες, 13 Δεκεμβρίου 2011 – Στο διάστημα μεταξύ 2007 και 2013 θα δαπανηθεί ποσό περίπου 14 δις ευρώ σε όλο τον χώρο της ΕΕ για υποδομές συλλογής ή επεξεργασίας λυμάτων στο πλαίσιο της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (UWWT). Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι τα απόβλητα από νοικοκυριά και βιομηχανίες δεν επηρεάζουν αρνητικά την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον. Η πλέον πρόσφατη έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας, που καλύπτει το διάστημα 2007/2008, δείχνει ότι σημειώνεται ικανοποιητική πρόοδος στις εργασίες, αλλά υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης στον βαθμό συμμόρφωσης ως προς τη συγκέντρωση και την επεξεργασία των λυμάτων. Η έκθεση αποκαλύπτει ότι τα περισσότερα από τα παλαιότερα κράτη μέλη της ΕΕ (ΕΕ-15)¹ διατήρησαν ικανοποιητικά πρότυπα καθαρισμού λυμάτων και βελτιώθηκαν ως προς την επεξεργασία των ευαίσθητων υδάτων, ενώ τα νεότερα κράτη μέλη (ΕΕ-12) βελτιώθηκαν ως προς τη συνολική συλλογή και επεξεργασία.

Τα κυριότερα ευρήματα της έκθεσης είναι τα ακόλουθα:

• Τα περισσότερα συστήματα συλλογής αστικών λυμάτων στις χώρες της ΕΕ-15 είναι πολύ αποτελεσματικά και χειρίζονται ποσοστό 99% των αντίστοιχων στοχευόμενων υδάτων.

• Η συνολική έκταση που έχει χαρακτηρισθεί ως ευάλωτη (ευτροφικά ύδατα ή ύδατα που κινδυνεύουν να καταστούν ευτροφικά), όπου απαιτείται αυστηρότερος καθαρισμός, αυξήθηκε από ποσοστό 68% σε 73% από τον καιρό που συντάχθηκε η τελευταία έκθεση. Αυτό θα μπορούσε εν μέρει να δείχνει αύξηση των ευτροφικών υδάτων, αλλά επίσης ότι τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν καλύτερα και προστατεύουν τα ευαίσθητα ύδατά τους.

• Εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλες διαφορές όσον αφορά την εφαρμογή αυστηρότερου καθαρισμού υδάτων, αλλά επετεύχθησαν πολύ υψηλά ποσοστά συμμόρφωσης στην Αυστρία, τις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία· επήλθαν βελτιώσεις στη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο και τη Σουηδία, όπως και στις χώρες της ΕΕ-12, ειδικώς στη Λιθουανία.

• Η επεξεργασία των λυμάτων έχει προχωρήσει ικανοποιητικά στις μεγάλες πόλεις, όπου λειτουργούν εγκαταστάσεις αυστηρότερου καθαρισμού για ποσοστό 77% των εν λόγω λυμάτων. Ορισμένες πόλεις εξακολουθούν όμως να μη διαθέτουν επαρκή καθαρισμό, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων πόλεων στις χώρες της ΕΕ-15: Barreiro/Moita και Matosinhos στην Πορτογαλία, Frejus στη Γαλλία και Tεργέστη στην Ιταλία.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή θα συνδράμει τα κράτη μέλη στη χρηματοδότηση έργων με τη χρήση των Ταμείων Συνοχής· επίσης, και άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ διαδραματίζουν σοβαρό ρόλο στη χρηματοδότηση, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Όσον αφορά την επιβολή των κανόνων, η Επιτροπή θα προχωρήσει σε πρωτοβουλίες συνεργασίας με τα κράτη μέλη όταν καθίσταται δυνατό, αλλά επίσης θα εξακολουθήσει να προσφεύγει σε δικαστικά μέσα εναντίον χωρών όπου η εφαρμογή της νομοθεσίας υστερεί, ειδικώς σε περιπτώσεις σοβαρών κενών και καθυστερήσεων εφαρμογής.

Ιστορικό

Η οδηγία για τα αστικά λύματα επιβάλλει για τα λύματα υποχρέωση να συλλέγονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία σε οποιαδήποτε περιοχή δημιουργεί ρύπανση υδάτων ισοδύναμη με οικισμό άνω των 2000 ατόμων. Υπάρχουν σχεδόν 23.000 τέτοιες περιοχές στις χώρες της ΕΕ-27, όπου παράγεται ρυπαντικό φορτίο λυμάτων περίπου 550 εκατ. ισοδύναμου πληθυσμού. Στην οδηγία προβλέπεται ο βιολογικός καθαρισμός λυμάτων («δευτεροβάθμια επεξεργασία»), απαιτείται δε αυστηρότερος καθαρισμός για περιοχές ιδιαίτερα ευαίσθητων υδάτων που απαιτούν υψηλότερη στάθμη προστασίας.

Για τα κράτη μέλη της ΕΕ-15 η οδηγία θα έπρεπε να είχε εφαρμοστεί πλήρως τη στιγμή σύνταξης της έκθεσης, έχει όμως παραχωρηθεί παράταση στις χώρες της ΕΕ-12, όπως προβλέφθηκε στις συνθήκες προσχώρησης. Την περίοδο 2007/08, ίσχυαν ακόμη προθεσμίες προς εκπλήρωση υποχρεώσεων στο μέλλον για τη Βουλγαρία, την Κύπρο, την Εσθονία, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία.

Σε μια μελέτη της Επιτροπής το 2000 εκτιμήθηκε ότι θα επενδύονταν 152 δις € σε υποδομή λυμάτων στο διάστημα 1990-2010. Τα κονδύλια της ΕΕ διαδραματίζουν νευραλγικό ρόλο στη χρηματοδότηση της υποδομής καθαρισμού και συλλογής λυμάτων, ειδικώς στις χώρες της ΕΕ-12. Τα κονδύλια αυτά έχουν βοηθήσει προηγουμένως χώρες, όπως η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα, να επιτύχουν θεαματικές βελτιώσεις από τον καιρό της δεκαετίας του 1990, τετραπλασιάζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα αριθμητικά δεδομένα της δευτεροβάθμιας επεξεργασίας.

Η ΕΕ βελτιώνει τα επίπεδα συμμόρφωσης μέσω δράσεων αυστηρής επιβολής των κανόνων: για παράδειγμα, το 2007 η Επιτροπή έδωσε συνέχειες σε δικαστικές αποφάσεις συναφείς με την UWWT εναντίον του Βελγίου, του Λουξεμβούργου, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ισπανίας.

Πρόκειται για την έκτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας UWWT. Στο διάστημα μιας 20ετίας έχει βελτιωθεί σημαντικά η κατάσταση στην Ευρώπη ως προς τον καθαρισμό των λυμάτων.

Περαιτέρω πληροφορίες:

6η περίληψη της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων

Βλ. επίσης:

Ιστοσελίδες της ΕΕ σχετικά με τα αστικά λύματα:

http://ec.europa.eu/environment/water/water-urbanwaste/index_en.html